Co to jest borelioza i dlaczego potrzebna jest diagnostyka
Borelioza to choroba zakaźna wywołana przez krętki z rodzaju Borrelia, przenoszone głównie przez ukąszenia kleszczy. Ze względu na różnorodność objawów oraz możliwość przewlekłego przebiegu, prawidłowa i wczesna diagnoza jest kluczowa dla skutecznego leczenia. Diagnostyka laboratoryjna opiera się przede wszystkim na wykrywaniu przeciwciał klasy IgM i IgG we krwi, które świadczą o odpowiedzi immunologicznej organizmu na zakażenie.
Jakie badania wykonuje się w kierunku boreliozy?
Diagnostyka boreliozy opiera się na badaniach serologicznych, realizowanych w dwóch etapach. Pierwszym krokiem jest test przesiewowy, najczęściej metodą ELISA lub CLIA, który wykrywa przeciwciała w klasach IgM i IgG. Test ten cechuje się wysoką czułością, co oznacza, że dobrze wychwytuje osoby zakażone, ale może dawać wyniki fałszywie dodatnie.
W przypadku wyniku dodatniego lub granicznego konieczne jest przeprowadzenie testu potwierdzającego, którym jest Western blot. Ten test charakteryzuje się wysoką swoistością, co pozwala potwierdzić obecność specyficznych przeciwciał i wykluczyć błędne wyniki z testu przesiewowego. Western blot oznacza się również w klasach IgM i IgG.
Kiedy najlepiej wykonać badania na boreliozę?
Najważniejszym czynnikiem wpływającym na wiarygodność wyników jest czas pobrania próbki krwi od momentu ukąszenia przez kleszcza. Zaleca się wykonywanie badań serologicznych po upływie około 3–4 tygodni. Wcześniejsze badanie może nie wykryć zakażenia ze względu na brak wystarczającej ilości przeciwciał w organizmie, co skutkuje wynikiem fałszywie ujemnym.
IgM pojawiają się jako pierwsze, zwykle w ciągu kilku tygodni od zakażenia, natomiast przeciwciała IgG rozwijają się później i mogą utrzymywać się w organizmie przez długi czas, nawet latami po przebyciu choroby.
Kiedy zlecać badania na boreliozę?
Badania serologiczne powinny być zlecane u osób, u których występują objawy sugerujące zakażenie boreliozą. Do najczęstszych należą rumień wędrujący, bóle stawów oraz gorączka o nieznanej przyczynie. Warto pamiętać, że wynik badania musi być interpretowany łącznie z obrazem klinicznym, ponieważ dodatni wynik testu przesiewowego nie oznacza automatycznie aktywnej infekcji.
Jak interpretować wyniki badań serologicznych?
Dodatni wynik testu przesiewowego ELISA/CLIA wymaga potwierdzenia przez Western blot, ponieważ sam test przesiewowy może wykazywać wyniki fałszywie dodatnie. Z kolei ujemny wynik wykazany przed upływem zalecanego czasu od ukąszenia kleszcza nie wyklucza zakażenia i może wymagać powtórzenia badania.
Przeciwciała IgG mogą utrzymywać się w organizmie nawet wiele lat po wyleczeniu, dlatego ich obecność nie zawsze świadczy o aktywnej infekcji. Dla pełnej oceny stanu zdrowia i rozpoznania konieczna jest kompleksowa analiza objawów klinicznych i wyników testów.
Czy istnieją inne metody diagnostyczne poza badaniami serologicznymi?
Oprócz standardowych testów serologicznych, w wybranych przypadkach stosuje się dodatkowo metodę PCR, która wykrywa materiał genetyczny krętków boreliozy. PCR jest szczególnie przydatne w sytuacjach, gdy występują objawy neurologiczne lub wątpliwości diagnostyczne, jednak nie jest badaniem rutynowym.
Rzadziej wykorzystywanym testem jest LTT (test limfocytarnej proliferacji), stosowany pomocniczo, ale jego zastosowanie w diagnostyce boreliozy jest ograniczone i nie stanowi standardu.
Podsumowanie
- Diagnostyka boreliozy opiera się na badaniach serologicznych wykonywanych w dwóch etapach: test przesiewowy ELISA/CLIA oraz test potwierdzający Western blot.
- Badania należy wykonywać po upływie około 3–4 tygodni od ukąszenia kleszcza, aby uniknąć wyników fałszywie ujemnych.
- Dodatni wynik testu przesiewowego wymaga potwierdzenia Western blot, a obecność przeciwciał IgG nie zawsze oznacza aktywną infekcję.
- Badania należy zlecać przy obecności charakterystycznych objawów, takich jak rumień wędrujący, bóle stawów i gorączka.
- W niektórych przypadkach stosuje się badania molekularne PCR oraz pomocniczo LTT.
Właściwe wykonanie i interpretacja badań na boreliozę są kluczowe dla postawienia trafnej diagnozy i wdrożenia odpowiedniego leczenia.
Materiały źródłowe
- https://www.medicover.pl/badania/borelioza/
- https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/277375,badania-na-borelioze-testy-elisa-i-western-blot
- https://www.synevo.pl/akademia-zdrowia/borelioza-lyme-choroba-wciaz-tajemnicza/
- https://diag.pl/sklep/badania/borelioza-igg/
- https://www.luxmed.pl/sklep/pakiety/badania-uslugi/pakiet-badan-lab-na-borelioze