Program Horizon Europe 2026-2027 – strategiczne cele i budżet
Horizon Europe to najważniejszy unijny program finansowania badań naukowych i innowacji, realizowany w latach 2026-2027. Na okres 2026-2027 przeznaczono aż 14 miliardów euro, co stanowi istotną część całkowitego budżetu programu wynoszącego 95,5 miliarda euro. Program skupia się na realizacji kluczowych wyzwań, takich jak neutralność klimatyczna, rozwój sztucznej inteligencji oraz wzmacnianie odporności społeczeństw i gospodarek na zmiany.
Centralnym zadaniem Horizon Europe jest nie tylko wspieranie badań i innowacji na najwyższym poziomie, ale także kreowanie trwałych efektów społeczno-gospodarczych, w tym tworzenie nowych miejsc pracy oraz zwiększanie konkurencyjności Unii Europejskiej na globalnym rynku.
Jakie są główne cele strategiczne programów Horizon Europe?
W latach 2026-2027 program koncentruje się na pięciu najważniejszych celach strategicznych:
- Osiągnięcie neutralności klimatycznej – kluczowy cel, który wymaga intensyfikacji działań na rzecz ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju.
- Zwiększenie wykorzystania sztucznej inteligencji w badaniach i innowacjach, co ma przełożyć się na nowe metody i technologie w naukach przyrodniczych, rolnictwie czy medycynie.
- Zapewnienie odporności w szybko zmieniającym się świecie, co oznacza przygotowanie społeczeństw, gospodarek i systemów badawczych na nowe wyzwania i kryzysy.
- Wspieranie realizacji celów zrównoważonego rozwoju ONZ, co wiąże się z implementacją strategii globalnych w skali europejskiej.
- Zwiększanie konkurencyjności i przyspieszanie rozwoju gospodarczego UE poprzez innowacje oraz wspieranie przedsiębiorczości i badań naukowych.
Jak program Horizon Europe jest strukturalnie podzielony?
Horizon Europe opiera się na trzech filarach, które definiują obszary finansowania i wsparcia:
- Filar 1: Doskonała baza naukowa – inwestycje w badania podstawowe i rozwój talentów naukowych.
- Filar 2: Globalne wyzwania i konkurencyjność europejskiego przemysłu – projekty skupione na rozwiązywaniu istotnych wyzwań społecznych, środowiskowych i technologicznych.
- Filar 3: Innowacyjna Europa – wspieranie wdrażania innowacji, transferu technologii i współpracy międzysektorowej.
Dzięki tej strukturze program umożliwia kompleksowe podejście do rozwoju nauki i technologii, łącząc badania podstawowe z przemysłowymi zastosowaniami i innowacyjnymi przedsięwzięciami.
Jakie nowe konkursy horyzontalne zyskują finansowanie w 2026-2027?
W ramach najbliższych lat zaplanowano kilka kluczowych konkursów o dużym budżecie, które odpowiadają na najpilniejsze potrzeby i trendy:
- Clean Industrial Deal – z budżetem 540 milionów euro, ten konkurs wspiera wdrażanie czystych technologii w przemyśle energochłonnym oraz działania na rzecz klimatu. Ma to kluczowe znaczenie dla realizacji neutralności klimatycznej w sektorze przemysłowym.
- AI in Science – przeznaczony na rozwój i bezpieczne wdrożenie sztucznej inteligencji w nauce, z 90 milionami euro na projekty dotyczące zaawansowanych materiałów, rolnictwa i ochrony zdrowia.
- New European Bauhaus Facility – ponad 210 milionów euro na transformację przestrzeni miejskich, które mają stać się bardziej zrównoważone, inkluzywne i estetyczne, odpowiadając na wyzwania urbanistyczne XXI wieku.
Te konkursy odzwierciedlają rosnące znaczenie ekologii, cyfryzacji i jakości życia w polityce badawczej UE.
Jak program Horizon Europe wspiera rozwój talentów naukowych?
Inwestycje w ludzi to fundament długofalowego sukcesu badań naukowych. W latach 2026-2027 program przeznacza znaczące środki na przyciąganie i wspieranie najlepszych naukowców:
- Choose Europe – inicjatywa mająca na celu przyciąganie talentów z całego świata do europejskich ośrodków badawczych.
- MSCA (Marie Skłodowska-Curie Actions) – z budżetem 50 milionów euro wspiera długoterminowe stypendia, stabilność zatrudnienia podoktorskiego oraz zachęty do relokacji naukowców.
- ERA Chairs – 240 milionów euro na przyciąganie wybitnych naukowców do mniej rozwiniętych regionów, co pozwala na wyrównanie potencjału naukowego w całej Unii.
- Infrastruktury badawcze – 50 milionów euro na transgraniczny dostęp do zaawansowanych laboratoriów oraz szkolenia, podnoszące kompetencje badaczy.
Takie działania gwarantują wzrost jakości badań oraz ich większą międzynarodową konkurencyjność.
Jakie są spodziewane efekty i wyzwania projektów finansowanych przez Horizon Europe?
Projekty realizowane w ramach programu mają przeciętny czas trwania około 5 lat, a maksymalny budżet pojedynczego projektu w obszarze Widening wynosi do 7 milionów euro. Wyzwania, przed którymi stają badacze i innowatorzy, to m.in. szybkie tempo zmian technologicznych, potrzeba integracji interdyscyplinarnych zespołów oraz konieczność globalnej współpracy.
Realizacja celów programu ma przyczynić się do:
- znaczącego zwiększenia jakości i dostępności wiedzy naukowej,
- wdrożenia nowoczesnych technologii sprzyjających ochronie środowiska,
- umocnienia pozycji Europy jako lidera w dziedzinie sztucznej inteligencji i innowacji,
- poprawy warunków życia poprzez zrównoważony rozwój miast i regionów,
- wzmocnienia europejskiej przestrzeni badawczej i gospodarczej odpornej na kryzysy.
Przygotowania do kolejnego wieloletniego okresu finansowania (2028-2034) wskazują na jeszcze większe zaangażowanie, ze wstępnym budżetem 175 miliardów euro, co podkreśla strategiczne znaczenie inwestycji w badania i innowacje dla przyszłości UE.